معماری سنتی مکه مکرمه حاصل تاریخی طولانی و هویتی یگانه است که جایگاه دینی شهر، محیط کوهستانی، گرمای هوا و ساختار اجتماعی آن را در خود بازتاب میدهد و میان کارکرد، زیبایی، جریان هوا، نور و حریم خصوصی تعادل برقرار کرده است. حضور زائرانی از سرزمینها و فرهنگهای گوناگون در طول تاریخ نیز بر تنوع سبکها و جزئیات آن افزوده است.
«رواشین»، یعنی پنجرهها و بالکنهای چوبی بیرونزده از نما، از شاخصترین عناصر خانه سنتی مکی است. این عناصر افزون بر جلوه تزئینی، نور و هوا را تنظیم میکردند، تابش تند خورشید را میکاستند و حریم ساکنان را حفظ میکردند. تفاوت اندازه، ارتفاع و نقشهای آنها چیرهدستی صنعتگران مکه را در پیوند کارکرد و زیبایی نشان میدهد.
چوب ماده اصلی این معماری بود و در رواشین، درها و سقفها به کار میرفت. درون خانهها نیز دهلیز، مجلس، صفه و اتاقهای خواب متناسب با زندگی خانوادگی و اجتماعی خانههای حجازی طراحی میشد و تزئینات چوبی و گچی درها، پنجرهها و سقفها بخش مهمی از هویت هنری آن را میساخت.
کمیسیون سلطنتی شهر مکه مکرمه و مشاعر مقدسه برای پیوند این میراث با توسعه امروز، طرح «معماری مکه مکرمه و مشاعر مقدسه» را با هدف بهبود منظر شهری، کیفیت زندگی و پایداری طراحی اجرا کرده است. رهنمودهای این طرح از رواشین، پنجرههای قوسی، ورودیها، گذرگاههای فرورفته، سایهبانها، نقشهای مشبک و رنگهای خاکی الهام میگیرد.
به این ترتیب، معماری مکه مکرمه امروز نمونهای از توازن میان پاسداشت هویت و همراهی با توسعه است؛ عناصر و دانش سنتی نه برای تکرار گذشته، بلکه برای پاسخ به نیازهای شهر مدرن و حفظ پیوند گذشته، حال و آینده به کار گرفته میشوند.








