شورای وزیران عربستان سعودی با صدور تصمیمی، سازمان توسعه و عمران مناطق کوهستانی منطقه جازان را منحل کرد و وظایف آن را به دفتر راهبردی توسعه منطقه جازان و وزارت محیط زیست، آب و کشاورزی سپرد؛ گامی که تجربه کشاورزی و زیستمحیطی این نهاد را با برنامهریزی توسعه و سرمایهگذاری در ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری پیوند میدهد.
این مسیر نزدیک به نیم قرن پیش، در سال ۱۳۹۶ هـ.ق، با تأسیس سازمان توسعه و عمران منطقه فیفا آغاز شد؛ زمانی که طبیعت کوهستانی و ناهمواریها و نیازهای ساکنان، نهادی تخصصی را ضروری کرده بود. در سال ۱۴۲۹ هـ.ق با فرمانی عالی نام آن به «سازمان توسعه و عمران مناطق کوهستانی منطقه جازان» تغییر یافت و دامنه کارش از فیفا و الدایر تا الریث، هروب، العارضه و العیدابی گسترش یافت.
کوهستان در برنامههای این سازمان عرصه پژوهش و آزمایش بود؛ بهویژه در کشاورزی، که محصولات و گونههای سازگار با محیط کوهستانی بررسی و دانش و نهال در اختیار کشاورزان قرار گرفت. قهوه سعودی در کانون این تجربه بود: پیشنهاد پیوستن عربستان به سازمان بینالمللی قهوه، کشف گونههای امیدبخش و ثبت آنها در سازمان مالکیت فکری، و توزیع بیش از یک میلیون نهال قهوه. سازمان در تأمین نهال چوب صندل نیز نقش داشت و از کشت بافت گیاهی برای تولید گیاهان عاری از بیماری و ویروس بهره گرفت.
تلاشها به قهوه محدود نماند و بهرهبرداری از درختان معطر و صندل، بررسی فرصتهای گردشگری و معرفی ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی کوهستان را هم دربر گرفت. امروز تراسهای کشاورزی، ارتفاعات، مه، پوشش گیاهی و میراث فرهنگی منابعی دیده میشوند که میتوانند در یک منظومه اقتصادی، گردشگری و زیستمحیطی یکپارچه شوند؛ رویکردی همسو با چشمانداز سعودی ۲۰۳۰ در تنوعبخشی اقتصادی و بهرهگیری از مزیتهای محلی.
با انتقال وظایف، حفظ اندوخته دانشی دهههای گذشته و گذار به «اقتصاد کوهستان» اهمیت مییابد؛ از توسعه زنجیره ارزش قهوه و کشاورزی تخصصی تا گردشگری کوهستانی و زیستمحیطی، صنایع روستایی و دستی، بنگاههای کوچک و متوسط، حفاظت از منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی. کوهستانهای جازان اکنون از مرحله کشف ظرفیتها به مرحله افزایش ارزش آنها گام میگذارند.


