العلا که هزاران سال بر سر راه‌های تجاری باستانی شبه‌جزیره عربی قرار داشته و محل تلاقی تمدن‌ها بوده، امروز با مشارکت عربستان سعودی و فرانسه دوره تازه‌ای را تجربه می‌کند. محوطه‌هایی چون دادان، کوه عکمه، شهر قدیمی و الحجر ـ نخستین اثر عربستان سعودی که در سال ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد ـ با آرامگاه‌های صخره‌ای نبطی و کتیبه‌هایشان گواه این پیشینه‌اند. تحولات سال‌های اخیر عربستان نیز بر حفاظت از این میراث، معرفی دوباره آن به جهان، توسعه گردشگری فرهنگی و توانمندسازی نیروی انسانی متمرکز بوده است.

چارچوب نهادی این همکاری با توافق‌نامه دولتی دو کشور در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸ در پاریس و با حضور والاحضرت شاهزاده محمد بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود، ولیعهد و رئیس شورای وزیران، و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، گسترش یافت. بر پایه آن، آژانس فرانسوی توسعه العلا (AFALULA) برای همکاری با کمیسیون سلطنتی شهر العلا و جذب تخصص فرانسوی تأسیس شد. طبق داده‌های این مشارکت، از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ شرکت فرانسوی در پروژه‌های مرتبط با العلا حضور داشته‌اند.

سابقه همکاری باستان‌شناسی دو کشور به بیش از ۲۰ سال پیش و فعالیت‌های پژوهشی در الحجر در سال ۲۰۰۲ بازمی‌گردد. بیش از ۱۵۰ کارشناس در هیئت‌های مشترک فعالیت کرده‌اند و از ۲۰۱۹ تاکنون ۱۴ پروژه پژوهشی آغاز شده است. نمایشگاه دائمی «اکتشافات درخشان: دوره‌های تاریخی دادان» بیش از ۱۰۰ اثر یافت‌شده در پنج سال کاوش در دادان و ام درج را عرضه می‌کند و یکی از مجسمه‌های دادانی نیز برای پنج سال به موزه لوور امانت داده شده است.

در بخش آموزش، همکاری با مؤسساتی از جمله دانشگاه پاریس ۱ پانتئون ـ سوربن گسترش یافته است؛ ۱۰۶ دختر و پسر اهل العلا برای تحصیل به فرانسه رفته‌اند که ۲۵ نفرشان فارغ‌التحصیل شده‌اند و ۱۵ کارآموز نیز دوره تخصصی باستان‌شناسی دیده‌اند.

در عرصه هنر، همکاری با مرکز پمپیدو به توسعه موزه هنر معاصر العلا کمک کرده و نمایشگاه «سرزمین ما» در جشنواره هنرهای العلا ۲۰۲۶ بیش از ۸۰ اثر از هنرمندان سعودی، منطقه‌ای و بین‌المللی را گرد آورد. پیش‌تر نیز نمایشگاه «العلا، واحه شگفتی‌ها در شبه‌جزیره عربی» در سال ۲۰۱۹ در مؤسسه جهان عرب پاریس برپا شده بود. «ویلا الحجر» به‌عنوان مؤسسه فرهنگی سعودی ـ فرانسوی و «فراندی پاریس ـ العلا» برای آموزش آشپزی و مدیریت هتل و رستوران، از دیگر ثمرات این همکاری‌اند.

این مشارکت حمل‌ونقل، زیرساخت، پایداری، محیط‌زیست و فناوری را نیز شامل می‌شود و بر انتقال دانش و ظرفیت‌سازی تکیه دارد؛ به‌گونه‌ای که العلا و جامعه محلی آن در مرکز روند توسعه بمانند و این سرزمین بار دیگر به میزبان پژوهشگران، هنرمندان و مؤسسات از سراسر جهان تبدیل شود.