جاده زبیده؛ راه تاریخی حج که ۱۴۰۰ کیلومتر از خاک عربستان سعودی را می‌پیماید

همزمان با روز ملی عربستان سعودی، «جاده زبیده» که از برجسته‌ترین راه‌های تاریخی حج و بازرگانی است، بار دیگر به‌عنوان بخشی از میراث تمدنی این کشور در کانون توجه قرار گرفته است.

این راه در قلمرو عربستان سعودی بیش از ۱۴۰۰ کیلومتر طول دارد و از مناطق مرزهای شمالی، حائل، قصیم، مدینه منوره و مکه مکرمه می‌گذرد. شهر رفحاء نخستین نقطه‌ای است که مسیر از جانب کوفه به خاک عربستان سعودی می‌رسد.

پیشینه استفاده از این راه به پیش از اسلام می‌رسد، اما شکوفایی آن در دوره عباسی بود؛ زمانی که برای خدمت به حاجیان و مسافران، ایستگاه‌ها، استراحتگاه‌ها، چاه‌ها، آب‌انبارها و سدهایی در طول آن ساخته شد.

نام این راه از زبیده بنت جعفر، همسر هارون‌الرشید، گرفته شده و ۲۷ ایستگاه اصلی، تقریباً همین تعداد ایستگاه فرعی و شبکه‌ای از تأسیسات آبی و خدماتی را در بر می‌گیرد.

آثار باقی‌مانده از چاه‌ها، آب‌انبارها، سدها و ایستگاه‌های این راه امروز نیز بخشی از میراث تاریخی و نشانه‌ای از ژرفای تمدنی عربستان سعودی به شمار می‌آید.